Isparta iline bağlı 1415 km² lik bir alan üzerine kurulmuş bir ilçe. Yalvaç antik çağda önemli yerleşim yerlerinden biri olmuştur. Bugün hala bir kısmı ayakta olan Pisidia Antik Kenti buna bir kanıttır. Pisidia kentinin surları 3000 metre civarındadır. Bu ihtişamlı surlar Roma ve Bizans dönemlerinde genişletilerek onarılmıştır. Kentin içinde süslü ve görkemli Augustus Tapınağı yer almaktadır. Bu tapınak benzerleri arasında mimari yapısı ve süsleme unsurları ile ilk ve tek olma özelliğini korumaktadır. Kentte, antik tiyatro, hamam, kilise, anıtsal çeşme gibi yapıların azda olsa bir kısmı hala ayaktadır. Antik çağda inşa edilmiş bir şehir olmasına rağmen dünyanın ilk işçi grevinin M.S 16.yy da buradaki Tiberius Meydanında yapılmış olması o dönemdeki sosyal hayatın işleyişini anlamamız için iyi bir kanıttır.

Yalvaç ismini Selçuklular döneminde buraya yerleşen Oğuz oymaklarından ilki olan Yalvaçlar’dan almıştır. Antik çağdan Türk dönemine geldiğimizde en önemli eserlerden bir tanesi merkezde bulunan Devlethan Camidir. Bu camide başka yapılardan alınmış ve burada kullanılmış bazı devşirme malzemeler göze çarpar. Yalvaç’ın 25 km dışında Hoyran Gölü içinde Hoyran Adası (Limenia Adası) yer alır. Bu adanın etrafı surlarla çevrilidir ve içinde tanrıça Artemis’e adanmış bir tapınak bulunmaktadır. Elbette günümüze bu tapınağın yıkıntıları gelmeyi başarabilmiştir. Adanın hemen karşısında kaya mezarları görülür. Buradan çıkarılan bazı eserleri Yalvaç müzesinde görmek mümkündür.

Mağara merakınız varsa burada görebileceğiniz üç ayrı mağara mevcut. Akar Donar Mağarası, Dedeçam Köyünün 3 km güney doğusunda yer alır. Dikey ve kuru bir mağaradır. Ayı İni Mağarası, Sultan dağlarının güney eteklerindedir. Yatay ve kuru bir mağaradır. Bizans döneminde kullanıldığı düşülmektedir. İçerisinde su sarnıçları mevcuttur. Değirmen Önü Mağarası, Kozluçay kasabasının 1 km kuzey doğusundadır. Buda yatay ve kuru bir mağaradır.

Yalvaç’da yaşlıları fotoğraflamak için merkezdeki çınaraltı kahvehanesine gitmek gerekir. Havada güneşliyse bir çok kişiyi koyu bir sohbet anında yakalayabilirsiniz. Tükenmeye yüz tutmuş değerleri fotoğraflamak için hemen kahvenin yakınındaki pasajın içinde Isparta halısı dokuyan son bir kaç kişiyi fotoğraflayabilirsiniz. Ancak fotoğrafçılar için Yalvaç’daki en ilginç yer hiç şüphesiz tabakhanelerdir. Adeta antik çağdan kalmış bir görüntü sergileyen bu sokaklarda fotoğraf çekmeye doyum olmuyor. Hala eski üsülde imalat yapan tabakhanelerdeki görüntüler hem içde hemde dış mekanda muhteşem. Tabi biraz kokuya dayanmanız gerekiyor. Çoğu kerpiçden yapılmış araya ahşap direkler atılmış sarımtırak binalar, üzerlerine güneş vurduğunda fotoğraf için çok yumuşak bir mekan haline bürünüyorlar. İç mekandada bu renk hafif sarımsı bir şekilde ortama yayılıyor. Fotoğraf çekerken, 1000 kişinin para kazandığı bu tabakhanelerin Aralık 2009 sonuna kadar devlet tarafından buradan kaldırılacağını öğrendik. Galiba biz burayı ziyaret eden son fotoğrafçılardandık. Yalvaç’ın içinde semer yapan yine son kalan bir kaç yerden ikisi olan, biri genç diğeri yaşlı, yanyana dükkanlarda imalat yapan semercileri fotoğraflayabilirsiniz. Çarşı içinde kime sorsanız size yerlerini gösterecektir.

Yalvaç, Isparta’ya 105 km mesafededir bu nedenle Isparta’da konaklayarak günübirlik gidip dönmeniz mümkün. Yemek için küçük bir pasaj içinde olmasına rağmen oldukça temiz ve güzel bir yer olan Selin Lokantasını (Tel:0246 441 26 97) tavsiye ederim. Isparta’ya gelmek için biz Antalya’ya uçmayı ve oradan araç kiralamayı tercih ettik. Araç için bağlantı kurduğum firmalar içinde ciddi bulup araç kiraladığım First araç kiralama ( Kadir Mazıcı:0532-721 04 65 veya 0555 617 30 44) firmasını tavsiye dedrim. Ancak THY yeniden Isparta’ya uçmaya başladı bilet fiyatları biraz daha yüksek bunu göze alırsanız Isparta’ya gidip oradan da araç kiralayabilirsiniz.